apr 2007
- DE WEBLOG VAN -
2007
April
VROLIJK PASEN - zaterdag 7 april
goede vrijdag
Hoezo "stille" week ?
Maart
2007
April
VROLIJK PASEN - zaterdag 7 april
goede vrijdag
Hoezo "stille" week ?
Maart
dinsdag 10 april 2007 10:9 | Wil je op dit artikel reageren? VROLIJK PASEN - zaterdag 7 april Voor aanvang van de Meezingmattheus in Utrecht was mij gevraagd een openingswoord te houden. Ik begon met de regels uit het vorige logstukje, maar hield de zin over mijn moeder binnen, voor ik zou beginnen te kwijlen. "Jezus zei: Heb uw vijanden lief," vervolgde ik dus monter, "En met liefde citeer ik een bekende schrijver die al voor hij een regel gezien had tegen deze hertaling fulmineerde..." – Ik gooide mijn stem een octaafje hoger om Maarten van 't Harts karakteristieke stemgeluid te benaderen: 'Ja kijk, het gaat mij om de mooie muziek en die tekst kan me eigenlijk geen bal schelen, dus in het Nederlands zingen ben ik eigenlijk tegen, want dat leidt ontzettend af. Ik bedoel: dan word je steeds gedwongen te luisteren waar het over gaat.' Een beter argument vóór deze Passie weet ik niet te vinden. Ik wens u allen een zinderende uitvoering." De verstaanbaarheid in een kerk viel me dik mee. En het was niet vreemd de mij zo vertrouwde tekst door nieuwe solisten te horen. Voor (semi)-profs is de omschakeling niet groot. Qua instrumentatie bedacht ik geamuseerd nooit eerder een uitvoering door amateurs te hebben bijgewoond, en het betrof hier ook een 'meespeel-mattheus'. En dat zo'n adlib gezelschap niet klinkt als het residentieorkest spreekt vanzelf. Maar de passie maakt menig ongelijke inzet goed, en het heeft ook iets moois en menselijks, dat iets fout kan gaan of juist heel goed. Mooie vondst van dirigent Madeleine Ingenhousz om de kleine rollen te laten vertolken door koorleden. Je ziet niet vaak een Kajafas met priemende vinger naar Jezus wijzen, een Pilatus die in zijn rol zelfvoldaan de duimen achter de revers steekt bij: "In mijn goedheid geef ik een man gratie..." of een Petrus die schichtig ineen duikt en het hoofd schudt als de andere koorleden zingen dat zijn boerentaaltje hem verraadt. Als toegift werd het slotkoor herhaald, waarbij de hele kerk staand werd uitgenodigd mee te zingen "Maakt niet uit welke partij, kijk maar hoe ver je komt". Eenzaam samen, samen een. Een bijzondere ervaring. Over een paar jaar ga ik 'm ook eens als koorlid doen, al moet ik dan nog flink de baspartijen uitzoeken, want ik denk meestal met de sopranen mee. In de auto terug weer de cd op om het af te leren, en voorbij Roosendaal de afslag Wouw genomen om bij het kruisbeeld in Huijbergen mijn bos bloemen te leggen. En daar stond meneer de vertaler, – "Die avond toen de schemer viel, Am abends wenn es kühle war" – met een krik een verdwaalde plastic Punicafles tot vaas bewerkend. Ik vulde hem met slootwater, zette hem aan de voet van het kruis, en ging in kort gebed met open ogen, zonder woorden. Net op tijd thuis voor het 8 uur journaal. "De meezingMattheus wint terrein," was de opener met beelden en gesprekjes van vanmiddag. Ook bij De Wereld draait door een fragment voor in het archief: Matthijs van Nieuwkerk die Maarten 't Hart probeert "Schande! laat dat! Laat ' m los" te laten meezingen, terwijl clowntje Huybrechts er "Sla hem lens! Sla hem lens!" doorheen kraait. Tot mijn geruststelling had ook het waakzame Keesje van de barokpolitie weer een stukje in de brievenrubriek van Trouw bij elkaar gekeft, zodat we mogen concluderen dat de Nederlandse Mattheuspassie opnieuw niet onopgemerkt is gebleven. Heel benieuwd wat er volgend jaar gebeurt. - Jan Rot |
vrijdag 6 april 2007 12:9 | Wil je op dit artikel reageren? goede vrijdag Toen we vorig jaar in het paasweekend met de Mattheuspassie op 1 stonden in de Mega Album Charts, zei mijn platenbaas: "Dit neemt niemand je meer af, nooit." En zo voelde het ook, mijn Bach op 1, boven Prince, Blof en Jan Smit. Ik heb vandaag weer zo'n gevoel. Na de luxe concertpremiere met het Residentieorkest vorig jaar, zet mijn Mattheus vandaag een nieuwe historische stap als meezingMattheus op Goede Vrijdag, de dag zelf, in een prachtige kerk in het hart van ons land. Wat zou moeder hiervan genoten hebben. En terwijl ik in een overhemd van vader probeer nog snel de laatste cd's te versturen zodat ze hem met pasen binnen hebben, ondertussen happen nemend van een snel bordje müsli, komt deze lijst binnen met reacties naar aanleiding van de uitvoering door Collegium Vocale Zeist in de Jacobikerk in Utrecht. Moge het andere koren en orkesten inspireren! Ik zet ze zonder commentaar hieronder en wens u allen een goed Pasen! Reacties na het concert: *Koorlid: ik zag prachtig vanaf het podium hoe het publiek achteroverdeinsden toen we het bijna uitschreeuwden: Barrabam!!" Een predikant belde een koorlid op die ook predikant is: 'Ik heb Jezus nu veel beter leren begrijpen.Grote dank hiervoor'. Ik zag iemand in het publiek zitten, die was duidelijk gestuurd.Er voltrok zich een transformatie in zijn gezicht van afkeer tot gehele overgave. 'Mijn zoon van 17 had me verzekerd niet langer dan tot de pauze te blijven: hij hield zich er niet aan en vond het geweldig cool.(lees: indrukwekkend en eigentijds...) 'Het valt me op dat er zoveel over de teksten van Jan Rot gepraat wordt'. Over de Duitse tekst heeft nooit iemand het.Tot 3 uur 's nachts heb ik met het klavieruittreksel in de hand doorgepraat over de teksten. "Die dirigent had het koor aan haar pink hangen, ze volgden haar in alle details. Laetitia Schouten liet met haar enorme expressie haar waardering regelmatig merken aan het koor. Maar ook dwong ze het oogcontact regelmatig af.' 'Pakkende teksten, maar af en toe wel raar hoor: 'verraden met een klapzoen' 'Geweldig om dat als publiek te kunnen meemaken." een prachtige stem: Hans de Vries, die Christus zong. Een leuke verspreking trouwens: "Eer de kraan haaide.........." Ach, in het Duits zou er geen haan naar kraaien. "Na negatieve ervaringen rond de Mattheus, heb ik na 20 jaar hem voor het eerst beluisterd. Ik was er helemaal ondersteboven van" Ze bracht een bloemetje bij een koorlid als dank. "Deze power in dit koor is ongekend, dat tref je bijna nooit bij een oratoriumkoor' Koorlid: 'wildvreemde mensen pakten me na afloop vast om te zeggen hoe de muziek hen geraakt had. Ongelooflijk.Echt ontroerend'. 'Geen koraal was hetzelfde; wat een expressiviteit en een prachtige retoriek en afwisselende dynamiek. Ik verheugde me gewoon dat het koor weer ging zingen'. 'Ik zag dat in het orkest iemand zat te huilen' " Vooral de tekst rond de kruisdood raakte me' "Wat een moed om het in het Nederlands te doen, hiermee haal je dit 300 jaar oude meesterwerk naar het heden" Mailtje uit Rheden: 'Inmiddels 40 jaar heb ik bijna ieder jaar de Mattheuspassion gehoord en steeds weer indrukwekkend. De orthodoxe Duitse versie inhoudelijk deels voor lief genomen. En dan afgelopen zaterdag de Nederlandse, die 'Rots Mattheus', als vrijdenkend 'christen' gehoord en meegelezen. We waren met zijn zessen uit Rheden gekomen, wij waren zeer geraakt door de nu direct voelbare intensiteit van het verhaal, dat je menigmaal naar de strot vloog, de keel van ontroering dichtkneep, mede ook door de uitmuntende vertolking door koor, solisten en orkest. Dat we deze eerste en enige Nederlandse Mattheus dit jaar meegemaakt hebben, beschouwen we als een voorrecht. Mijn kinderen, de kerk komen ze niet meer in hoezeer ze ook onbewust naar thora en bergrede proberen te leven, geven wij de Jan Rot CD, eindelijk deze tijd waardig, metvoldoening als religieus 'naslagwerk' mee. Mensen; bis, bis. We zijn benieuwd naar de recencies. Hartelijk dank jullie allen'. "De evangelist Sebastiaan Brouwer stond vanaf de preekstoel prachtig en was deze plek meer dan waardig. Hij boeide van de eerste tot de laatste minuut". 'Adembenemend, dit koor" "Jan Rot heeft het heel, heel goed begrepen" Publiek: 'Ik heb nog nooit een Mattheuspassion gehoord.Associeerde dit ook vooral met harde kerkbanken en (te) lang zitten. Nooit geweten dat je hierdoor 3 uur mateloos geboeid kan blijven!" Aan de dirigente van een koorlid : 'Dit concert was naast een superspannend totaalspektakel (ook voor mij) 'de avond van mijn leven'.Door jouw gepassioneerdheid en daardoor van ons allen konden als nooit tevoren muziek en geloof elkaar tot in de hemel raken. "De bliksem en donder van het koor, maakte me aan het huilen.Het flitste van koor 1 naar 2 en terug. Koorlid: "Ik vond de hoboíst wel een lekker ding' Ik als niet gelovige, ben eigenlijk na het beluisteren hiervan erg jaloers op mensen die geloven. Het maakte mij positief onrustig... Het komt wel erg dichtbij nu. Mail: "Deze tekst dwingt je tot nadenken en het maken van een keuze: met deze indringende teksten kun je niet meer 'devoot pootje baden en lekker wegzwijmelen zoals bij de oorspronkelijke versie'. Publiek: "Zinderend gezongen, prachtige verteller en ben helemaal óm wat de hertaling betreft'. Een paar prachtig ontroerende ‘nieuwe teksten’ en daarbij, de teksten die ik tevoren ‘raar’ vond, hoorde ik helemaal niet meer, omdat ze totaal opgenomen konden worden in het geheel. Het was inderdaad heerlijk dat er na het slotkoor even stilte in acht werd genomen na afloop; dat dat echt lukte zegt al heel wat. 'Ëen beter alternatief voor Naarden!" Dirigente/initiator Collegium Vocale Zeist: "Voor mij was dit werkelijk de kroon op 10 jaar Collegium Vocale Zeist. Nog nooit heb ik zoiets ontroerend en aangrijpends gezongen. De goddelijke noten van Bach, gecombineerd met de indringende eigentijdse woorden zijn een gouden combinatie. Bach is een toonkunstenaar maar Jan Rot een grote taalkunstenaar. Mijn geloof heeft zich verdiept, ik heb de personages veel beter leren kennen en voel me nog meer verbonden met Jezus. Ik denk dat Bach, als ie mee geluisterd heeft, erg ontroerd was. Ik ben ongelooflijk trots op dit koor die dit avontuur met mij aan wilde gaan. De bonte mix van antroposofen, christenen, randkerkelijken en niet Christenen die deel uitmaken van Collegium Vocale Zeist bleek geen enkele belemmering.We schuwden de discussie niet en kwamen er goed uit. Het was een bewogen koorseizoen. Hulde aan Jan Rot die zoveel weerstand heeft moeten overwinnen tot dit Kunstwerk er was. Laten we stoppen met te praten over deze hertaling maar: luister, huiver en geniet: er is geen ontkomen aan: je gaat finaal om...... Dit is zoveel spannender dan de oorspronkelijke versie. Ik kan niet wachten tot Jan Rot tijd vindt de Johannespassion te hertalen...... - Jan Rot |
donderdag 5 april 2007 10:14 | Wil je op dit artikel reageren? Hoezo "stille" week ?  Google-alert kwam vannacht om 1 uur al binnen met een melding voor Trouw, de verdieping. Een warm verhaal van de bekende theoloog Herman Wiersinga wiens publicaties over zijn geloofsstrijd in de jaren zeventig ook in mijn ouderlijk huis, progressief gereformeerd nest, uitvoerig werd besproken. Ach, dat zou mijn moeder mooi hebben gevonden, dacht ik, maar nauwelijks mijn eigen vreugde beseffend, want ja, ik boetseerde wat aan mijn vertaling van 'Let the sunshine in' voor Hair dat al eind mei een voorproefje moet geven op de musical awards dag. Sinds een paar weken heet die 'Laat de liefde los', want over Liefde gaat het toch allemaal, en het aardige van die zin is dat je hem ook negatief kunt lezen, en zo dicht liggen goed en slecht bij elkaar. Vervolgens tot vier uur geworsteld met "Where do I go", nog wel goedklinkend om te zetten in "Waar is de weg" maar met de kernregel: Why do I die, met een binnenrijm van why en die, dankzij I een driedubbele ai-klank en gevolgd door de zin Why do I live bijna een onmogelijke puzzel.Daarna lekker geslapen en tevreden opgestaan met de Varagids inclusief grappige Bachfoto van mij, al was het merkwaardig dat de eindredactie in mijn eigen verhaal de spelling van Mattheuspassie had veranderd in Matthäuspassie. Ik zou zeggen òf Matthäus Passion òf Mattheuspassie, maar misschien is de combinatie van Duits en Nederlands wel symbolisch. "Nou, er zijn meer mensen die Trouw lezen. Het regent bestellingen," hoorde ik Daan vanuit haar werkkamer de mail binnenhalen. Als liefhebbend echtgenote die haar man alle succes van de wereld toewenst, schaal ik zo'n jubelkreet altijd voorzichtig in, maar ditmaal had ze niet overdreven. De twee doosjes voorraad – ik twijfelde al of ik er Pasen mee rond zou komen – waren meteen op. Gelukkig kon ik er bij Universal nog 60 bestellen voor morgen. Hoezo 'stille week'? "Je kan wel naast de computer blijven zitten," grinnikte Daan toen ze me zag haasten alles te signeren en in te pakken. En "pling", weer iemand die al het klassieke werk uit de Rotshop bestelde. De impact van het stuk begreep ik toen ik een Trouw had gekocht. Bijna een dubbele pagina met grote foto waarop ik geconcentreerd iets uitleg aan het Residentieorkest. Daarna naar de dansuitvoering van Elvis' muziekschool, waarbij ik als een ouderwetse vader het meest werd geraakt door mijn vijfjarige Margot Fonteyn en de klasjes met klassiek of tradionele muziek veel aardiger vond dan de klasjes breakdance of disco. Bij thuiskomst een mail van de Amerikaanse vertegenwoordigers van Hair, met de opdracht elk woord dat niet letterlijk vertaald was in een bijgevoegd grid-document aan te geven met uitleg waarom er van het origineel afgeweken werd. "De soep zal wel niet zo heet gegeten worden," reageerde compagnon Ronald Giphart die de dialogen voor zijn rekening neemt. Maar hoort u ze straks in het theater Let the sunshine in toch gewoon zingen als "Zoek de zonzij op!" weet u hoe het komt. Ja, het is enerzijds jammer dat je Bach niet kan vragen hoe hij zijn Passie in deze tijd gebracht had willen zien, maar ook heerlijk dat je met klassieke auteursrechtelijk vrije werken kunt doen wat je zelf goeddunkt! - Jan Rot |